PREGOEIRO DAS INTERNACIONAIS FESTAS DO CORPUS CHRISTI DE PONTEAREAS 2017

Tamuxe deu lectura ao pregón do Corpus, tomando o relevo do xornalista da Televisión Española, Roi Groba, pregoeiro en 2016

TAMUXE FOI HOMENAXEADO POLO CONCELLO DO ROSAL NA XXVIII FESTA DO CABAQUEIRO

Condecorado publicamente coa insignia do Concello e cun "Castelao" en recoñecemento "pola súa labor história e de investigación da cultura rosaleira"

EXPOSICIÓN DO XACEMENTO ARQUEOLÓXICO DOS MEDOS (CURRÁS, CONCELLO DE TOMIÑO)

Na imaxe, Tamuxe e Juan Ramón M. Barbosa diante do panel que informa do descubrimento de 1972 realizado polo Equipo Arqueolóxico do Baixo Miño

PRESENTACIÓN DO TERCEIRO NÚMERO DE CASTELLUM TYDE NA ÁREA PANORÁMICA DE TUI

Na imaxe, Xoán M. Tamuxe na compaña do alcalde de Tui, Moisés Rodríguez e os historiadores, membros do Instituto, Xavier Añoveros e Marta Cendón

XOÁN MARTÍNEZ TAMUXE FOI O PREGOEIRO DA VI FESTA DO PERCEBE DE VILADESUSO (OIA)

O alcalde de Oia, Alejandro Rodríguez, -ex alumno de Tamuxe- foi o encargado de dar a benvida ao acto e presentar ao pregoeiro

PRESENTACIÓN DO PRIMEIRO NÚMERO DA REVISTA CASTELLUM TYDE

Na imaxe, Xosé Carlos Valle Pérez, Xoán Martínez Tamuxe e Rafael Sánchez Bargiela

PRESENTACIÓN DO SEGUNDO NÚMERO DA REVISTA CASTELLUM TYDE

Na imaxe, algúns dos membros do Instituto de Estudios Tudenses, asistentes ao acto que se celebrou na Área Panorámica de Tui

TAMUXE, NA REUNIÓN PREVIA DA XXIV FESTA DO CABAQUEIRO 2011

Na imaxe, con membros da Directiva da Asociación Os Cabaqueiros, a concelleira de Cutura e os mestres telleiros

XOÁN MARTÍNEZ TAMUXE, PREGOEIRO DA XVI FESTA LUSO-GALAICA DEDICADA A O ROSAL

Na imaxe, Tamuxe coa súa dona, nos exteriores da Casa da Anta (Lanhelas-Portugal)

Cameselle Bastos, gran estudoso de Tui e Baiona


Facemos esta particular e ben merecida lembranza do noso vello amigo Cameselle, singularmente, por dúas razóns.

A primeira, pola relación de amizade a propósito do seu nomeamento como ecónomo da parroquia de Santa María de Baredo, relevándome no cargo, en 1975.


A segunda razón da miña sincera gratitude é por ser coautor da guía turística que os dous acordamos facer en 1976 sobre Baiona.

Por todo iso lembramos brevemente a súa ampla biografía. Nace Domingo Cameselle Bastos na cidade de Vigo o 13 de xuño de 1931. Ordénase sacerdote na tamén cidade de Tui o 21 de setembro de 1957.


En 1972, segundo o Nomenclátor Diocesano desa data, foi nomeado capelán do Apostolado do Mar. Pois, certamente, Cameselle, foi un namorado de Baiona, excepcionalmente, da xente do mar. Xa no 1975-76, tal como dixemos, atopámolo como ecónomo de Baredo e capelán das RR. Carmelitas de Sabarís (Ramallosa-Baiona).

No Nomenclátor ou Guía da Iglesia Diocesana de Tui-Vigo, o Sr. Cameselle figura como párroco de Morgadáns e de Peitieiros; subdirector do Museo e Arquivo Histórico Diocesano, así como membro da Comisión Diocesana de Patrimonio Cultural.


En 1990, o bispo monseñor José Cerviño nomeou a Cameselle capelán do convento da Milagrosa de Tui e responsable do culto na Catedral en coordinación coa parroquia e cabildo. Neste mesmo ano, Domingo Cameselle creou o boletín "Pórtico"; así mesmo, foi clave na fundación da Asociación Amigos da Catedral, dándolle así un notable impulso á vida litúrxica do templo.

En 1995 o noso finado amigo, foi nomeado polo bispo monseñor Cerviño, director do Museo e Arquivo Histórico Diocesano en substitución do M.I. Cóengo D. Antonio Hernández Matías.


En 1996, Cameselle Bastos, por razón da súa próxima xubilación, e na Asemblea Xeral da Asociación, deixa as súas funcións na xunta directiva, así como a responsabilidade do culto da catedral de Tui. E aínda, provisionalmente, de 2001-2002, estivo de ecónomo de Baíña e Baredo.

Domingo Cameselle deixa interesantes colaboracións na revista do Museo e Arquivo Histórico Diocesano, en Soberosum de Ponteareas, así como en folletos, tanto sobre a Catedral como en programas de música sacra, exposicións, etc.


Da súa obra de investigación histórico-literaria, cabe destacar: 
-Bayona La Real. Historia, Arte, Turismo (en colaboración, 1976).
-Parroquia de Santa María de Baredo (1997).
-A capela de Santa Liberata-Bayona La Real. (Separata da revista do Museo e Arquivo  Histórico Diocesano de Tui, 1980).
-La Catedral de Tui. Historia y Arte (1993, nº 14). Autores: Cameselle Bastos-Iglesias Almeida. Fotos: Pío García.

Segundo información recollida no blog da Amigos da Catedral de Tui "o 1 de novembro de 2008, Domingo Cameselle Bastos e, logo de varios anos de preparación, profesaba como monxe no mosteiro de Santa María de Sobrado da Orde do Císter, recuperando unha primixenia vocación e onde desempeñou diversas responsabilidades monásticas".

Na visita que lle fixemos o primeiro de xullo de 2012, tal como lle prometera, o noso amigo Domingo, desviviuse no recibimento que nos ofreceu, ensinándonos o histórico e artístico monumento como é o mosteiro de Santa María de Sobrado, dos máis antigos de Galicia, pois a súa fundación data do ano 952.

O reverendo Pai Domingo Cameselle Bastos, finou o pasado día 22 de maio, no mosteiro de Sobrado da orde císter (A Coruña). Se celebraron honores fúnebres polo seu eterno descanso, cando menos, no citado mosteiro e na Santa Igrexa Catedral de Santa María de Tui.

¡Que o noso amigo Domingo viva na paz de Cristo!

Bibliografía consultada:
Diferentes Nomenclátor da Diócese e boletíns soltos.
Faro de Vigo (23-V-2019). 



Romaría de Doce Nome de Xesús (Mavia-Loureza)




O sábado 27 do pasado mes de maio o pintoresco barrio de Mavia (Loureza-Oia) honrou ao seu titular da capela, o Doce Nome.

Xa de mañanciña, unha salva de 12 bombas anunciaba as festas. Tampouco faltaron os pasarrúas do grupo de gaitas de danza Virxen do Alivio.


O torreiro da capela e tamén recinto das festas, onde non faltaban nin a cantina nin o posto de venda de rosquillas, atopábanse iluminados, o mesmo que a ermida. Esta, no seu interior, achábase fermosamente adornada con flores e repetidas ofrendas de velóns, simbolizando acción de grazas e tamén quizais novas peticións ao Bon Xesús.


No interior da capela presidía a artística imaxe do titular, o Neno Xesús (coido, imaxe barroca) e tamén a nova imaxe da Nosa Señora de Fátima.

Ás 12:30 horas daría comezo a Santa Misa cantada e oficiada polo cóengo e párroco de Figueiró, Estás e Forcadela, José Luis Portela Trigo. O celebrante da Eucaristía estivo auxiliado polo párroco de Loureza e de Burgueira, Antonio Estévez Fernández. Antes do inicio da misa, este dirixiuse aos fieis presentes manifestándolles que tiña unha mensaxe da señora alcaldesa, Cristina. Non era outro que se lle disculpase por non poder estar presente nesta solemne romaría dos veciños de Mavia, debido a un inesperado compromiso.


Ao final do acto litúrxico, na procesión desfilou en primeiro lugar a imaxe de Nosa Señora de Fátima, levada por mozas do pobo; en segundo, presidindo a mesma, a imaxe do Neno Xesús, o Doce Nome de Mavia, levado tamén por mozos do lugar.


Seguíanlle ás imaxes, o clero, o grupo de gaitas Virxen do Alivio e, por último, os fieis. O itinerario seguido foi o de costume: arredor da capela, ata a chegada ao Cruceiro (unha cruz), voltando para o recinto do santuario.


Chegada aquí a procesión, o sacerdote celebrante, José Luis, sube ao púlpito de de pedra, situado á beira da capela, e pronuncia a correspondente homilía referente ao titular da ermida. Na súa intervención falou do poder espiritual, da súa intercesión divina, como Deus, máxime neste momento tan crítico da Humanidade, máxime cara ao futuro, para a xuventude.A seguir recolleuse na capela a procesión.


De tarde e para amenizar o ambiente cívico-festeiro da verbena, a Comisión de Festas ofreceu os seguintes grupos: Trío Azar e Trío la Clave, que resultaron do agrado de todos.


Jaime Garrido, arquitecto vigués. In memoriam



Fai poucos días -e de parte do presidente do noso Instituto de Estudios Tudenses, Xavier Añoveros Trías de Bes- recibimos a inesperada e triste noticia do pasamento do compañeiro e membro de número do refundado Instituto, Jaime Garrido Rodríguez.

Garrido era respectuoso co patrimonio e vivía a súa profesión. Pouco imos lembrar de Jaime, xa que era notable persoeiro vigués (Bembrive, 1935) no campo das letras. Veterano arquitecto, exemplar e serio investigador ademais de prolífero historiador.

A el teñen moito que agradecer, entre outras, a cidade de Vigo, a vila de Baiona no Val Miñor ou a cidade de Tui no Baixo Miño.

Reunión do Instituto de Estudios Tudenses. (Tui, 2013)

Esta lembranza, humilde recoñecemento e gratitude a Jaime, ten moito que ver na súa sempre novidosa colaboración na nosa revista Castellum Tyde. Singular valoración esta da miña etapa na que fun presidente do Instituto, de 2007 a 2017.

Outro motivo de gratitude ao amigo Garrido é pola súa noble amizade, reflectida, por exemplo, cando lle solicitamos o prólogo para a nosa publicación de 2007. Trátase do libro que titulamos naquela data Memoria histórica da Capela da Madanela no Monte da Pedrada e vestixios dunha fortaleza. Obra que asinei co meu fillo Juan Ramón Martínez Barbosa. Editaron e patrocinaron a mesma as Comunidades de Montes de Barrantes (Tomiño) e de Burgueira (Oia).


Por canto antecede e polo seu amable prólogo que enriquece sen dúbida dita publicación, agradecemos e tamén agardamos que Deus Noso Pai acolla a súa alma na eterna gloria.

Á súa estimada familia a nosa sincera condolencia.

Bibliografía: na revista de Estudos Miñoranos (da que tamén era membro fundador, 2001); Gran Enciclopedia Gallega; Enciclopedia Galega Universal.

Festas do Santo Cristo de Uma (Salvaterra, 2018)



Outro ano máis, a parroquia de San Andrés de Uma (Salvaterra) honrará o vindeiro domingo 5 de agosto ao Santísimo Cristo da Saúde. Devoción que data, cando menos, do ano 1756, segundo documentación do arquivo parroquial. Os fieis o teñen como avogado, entre outras doenzas, da cabeza.

Como cada ano, na súa igrexa terase a Santa Misa solemne, predicación e devota procesión de ritual ao torreiro das festas: O Cruceiro. Aquí, precisamente, este espazo, está presidido por un artístico cruceiro que data do século XIX, concretamente do ano 1877.




Este monumento, o máis valioso da parroquia, foi erixido e costeado polo párroco naquela data, o Rvdo. D. Rafael Durán y Mera (1869-1905).

Tanto a Santa Misa do propio domingo –festa maior- como a do luns, en loubanza e acción de grazas á Nosa Señora do Carme, son oficiadas polo párroco Rvdo. D. José Carlos Pérez Montes, coas correspondentes homilías, presidindo ambas e devotas procesións ao torreiro, con repique de campás.

Aínda que sen coñecer o programa deste ano, pero sabendo da efectividade das comisións de festas, convidarán algún afinado grupo musical para solemnizar a Eucaristía destas celebracións.




Tamén, por suposto, como é tradicioal, celebraranse por todo o alto as correspondentes festas profanas.

Como seguimos investigando sobre a entrañable parroquia Huma, agardando nalgunha ocasión publicar a súa Historia, damos a coñecer algunas e interesantes noticias. 

Nesta ocasión, presentamos en síntese, a importante e significante doazón e outorgamento das propiedades e dereitos que dous nobres –irmáns- teñen sobre San Andrés de Huma. Doazón que aqueles cristiáns, devotos da Virxe e de San Andrés, fan o 26 de maio de 1407 a favor do Mosteiro do Císter de Nosa Señora da Fonte (A Franqueira).




A finalidade é para que poidan mellorar pastoralmente a vida espiritual dos fieis e veciños de Huma, así como para que a parroquia poida levar a cabo a mellora da igrexa de San Andrés, que se atopa en obras. Esta é, en resumo, a noticia:

Juan e Esteban da Lama ceden al Abad y convento del monasterio de Santa María de la Franqueira el Patronato de la iglesia parroquial de San Andrés de Uma, para que más cumplidamente puedan atender a la reparación del edificio y a su propio sustento”. (A.H.N. Clero, Franqueira, carp. 1785, nº 9). Transcrición do documento –completo- en Revista Museo e Arquivo H.D. de Tui, 1980. Ermelindo Portela Silva, páxs. 381-382).




Desta relación de San Andrés de Uma e a Franqueira, aí está o brasón heráldico da Franqueira, que proba que Uma é filial con todos os dereitos.

Lembrando ao amigo Jesús Gómez Sobrino


O pasado 8 de decembro de 2017, fixo 31 anos que o carísimo amigo Jesús Gómez Sobrino nos deixou para irse á Casa Celestial de Deus, noso Pai.


A súa familia guardesa, os seus exfregueses das parroquias de San Xoán de Amorín e tamén de San Martín de Currás (Tomiño), así como os seus amigos de verdade, non esquecemos.


Así, pois, lembramos que ao ano seguinte do seu inesperado falecemento, na súa parroquia de Amorín, e en plena misión pastoral, o propio pobo fíxolle xa unha singular e sincera homenaxe.

Consistiu esta nunha publicación dedicada a el, resaltando a súa nobre e humilde personalidade, así como a súa intelixencia e a súa capacidade de traballo. Reflectida esta como exemplar sacerdote, tanto no seu labor nas parroquias como nas obrigas do Museo e Arquivo Histórico Diocesano, así como nas aulas onde foi profesor voluntario. 


Todo isto sen esquecer as tarefas de investigación na Historia e na Arqueoloxía, máxime de Tui e da comarca do Baixo Miño.


O nome daquela publicación, un libro, que editou a Comisión Organizadora para esta súa homenaxe, se denominou: IN MEMORIAM. JESÚS GÓMEZ SOBRINO, Tui, 1987. Trátase dunha tirada de 400 exemplares numerados. Disto fai agora 30 anos.


Outro recoñecemento aos seus méritos e gratitude ao seu múltiple labor, pero máxime pastoral como crego, débese neste caso aos fregueses de Amorín.


Cúmprense pois 8 anos que esta parroquia de San Xoán de Amorín lle rendeu tamén un 8 de novembro de Nadal do ano 2009, unha calurosa homenaxe a Don Jesús.


A organización correu a cargo da Asociación de Veciños de Amorín, coa colaboración da Concellería de Cultura, Educación e Participación Veciñal de Tomiño.

Este foi o programa desa popular e cordial homenaxe.

Ás 11: Misa cantada pola Coral Polifónica de Tomiño. Oficiou a Santa Misa o Rvdo. M.I.D. Ricardo García Fernández, cóengo da Catedral e párroco de Tui.

Ás 12: presentación da vida e obra de D. Jesús Gómez Sobrino.

Ás 12:30: Descubrimento dunha praca conmemorativa (obra do escultor Antúnez Pousa) a cargo da alcaldesa de Tomiño, Dª Sandra González. Inauguración da Praza Jesús Gómez Sobrino. A este solemne acto-homenaxe, asistiron veciños, familiares, amigos e prensa.

A vontade do Altísimo é inescrutable. Tamén sabemos que a casualidade non existe. Pero a Providencia Divina, si. Gómez Sobrino, o 8 de Nadal de 1935 (día da Inmaculada Concepción, da que noso amigo era gran devoto) chegou a esta vida terrenal. E tamén o 28 de Nadal de 1986, ben seguro na compaña da nosa Nai do Ceo alcanzou a Vida Celestial. ¡Carísimo amigo, intercede por nós!

Visita ao Pazo de Liñares (BIC) en Lalín



Rematada a nosa xira familiar con final de etapa en Fisterra, saímos cara a Santiago de Compostela onde estaba programado pernoctar ese día cun familiar que traballa nesa cidade. Á mañá seguinte, camiño das nosas casas.


Xa na provincia de Pontevedra, entre outras poboacións, cruzamos Cira, Dornelas, Silleda para chegar a Lalín.


Aquí fixemos unha parada co obxectivo de visitar o museo coñecido como “Pazo de Liñares”, no que naceu o aviador galego Joaquín Loriga. No 2014 abriu novas instalacións con dúas salas de exposicións e biblioteca. 


Tamén ao longo do percorrido poden coñecerse distintas temáticas: manipulación de marionetas, cabezóns e xigantes, os monicreques na tradición e na cultura do mundo, etc. 


Conta, así mesmo, con outras salas, tal como a dedicada a pertenzas do aviador Loriga, salas de estudo, investigación e restauración de pezas arqueolóxicas da comarca, etc. ¡En fin, algo digno de ver!


Deixamos Lalín (Pontevedra) e pasamos ao concello do Irixo (Ourense), onde aproveitamos para saudar aos nosos parentes na Esgueva, parroquia de Madarnás (Carballiño). 


De aquí, xa directos a Salvaterra e a O Rosal.

Gravados rupestres prehistóricos en Taboexa



Lembrando ao amigo Alejandro no 4º aniversario do seu pasamento

Voltamos outra vez aos montes de Taboexa (As Neves), para abordar temas arqueolóxicos. Dicimos "voltamos", xa que fai algún tempo, na compaña de familiares percorremos boa parte de Taboexa e montes máis inmediatos.

Concretamente de Taboexa, sen dúbida, unha das parroquias máis antigas, como tamén ricas arqueoloxicamente do Condado-Paradanta, publicamos no periódico de Ponteareas, A Peneira, ata 21 colaboracións.

E chegamos a Taboexa, por contactar, circunstancialmente, cos nosos carísimos amigos Alejandro Míguez Álvarez (xa finado) e a súa dona Rosi, grandes estudosos da Prehistoria, da Historia e da Cultura do seu querido pobo. Todo isto é verificable, se entramos en Internet, na súa expresiva páxina que el, metaforicamente, denominou, bitácora: As Pedras de Taboexa Falan.



Eles foron, precisamente, quenes nos falaron desas ricas estacións de interesantes gravados rupestres, e nos levaron ao lugar onde se atopaban. Trátase, para nós, de dous novos conxuntos nesa zona: un de época prehistórica e o outro de carácter histórico.

Nesta ocasión só trataremos do conxunto de gravados de época prehistórica. Gravados que se atopan, segundo nos dixeron, no barrio das Barreiras, lugar da Coutada. Xacemento que foi descuberto, segundo Alejandro, fai anos, polo seu veciño e amigo, Miguel Rodríguez Alonso.




Deste grupo de gravados, xa o amigo Alejandro, aínda que con brevidade e ata con sabor poético, falou destes achádegos.

Desta, para nós, nova estación rupestre (petróglifos) que visitamos con esta familia, sen dúbida, que se trata de valiosos testemuños da época prehistórica-do Bronce Final, de 1200 a 700 anos antes de Cristo.

Emprázanse ditos gravados nun pequeno coto no lugar, segundo referenza, denominado Coutada, ladeira suroeste do Sannomedio. Trátase dun grupo de catro laxes, que se atopan a 12 metros do ramal que sube a Sannomedio e á pista forestal-terreña, que marcha cara ao sureste, mesmo nese ángulo.


Neste primeiro conxunto, laxe de 2x2 metros, máis ao leste, case plana, obsérvanse diversos e típicos motivos, ata cinco figuras circulares: dúas, circulos radiados; outras dúas, simples círculos; e unha de círculos concéntricos.

Medidas só anotamos as dos círculos concéntricos, 40 cm en diámetro; a maior das figuras radiadas, mide 34 cm.

O segundo conxunto, laxe tamén de 2x2 metros, de forma irregular, presenta forma un tanto abombada, distante da primeira, sobre un metro. Mostra cantidade de sucos (ata oito), algúns serpentiformes con cobiña na punta, así como varias coviñas e pequenos círculos. Un deles, con cruz inscrita.




Deste conxunto, o máis curioso é a concentración de liñas (sucos) que se entrelazan, dando a impresión dunha figura un tanto laberíntica.

O terceiro conxunto, case pegado ao anterior, de similar medida, mostrando cantidade de sucos por toda a rocha, un tanto alongada, volta cara ao leste.

O cuarto conxunto é o máis simple. Na correspondente laxe, case plana, un tanto inclinada e volta ao ponente, mostra un só suco serpentiforme, con coviña simulando a cabeza e tamén un círculo simulando quizais que é ovípara. O longo deles é de dous metros.

Atópase á esquerda e a escasos metros da pista forestal xa referida. 

A insculturación de todos os gravados é amplia e de técnica en u.

Santa Marta de Ribarteme. Entre a vida e a morte



A parroquia de San Xosé de Ribarteme (As Neves), celebrou fai pouco unha das festas-romarías de máis sona e famosas de Galicia. Queremos referirnos ás de Santa Marta, irmá de Lázaro e de María Madanela.


Toda a contorna da igrexa atopábase, como cada ano, engalanada e con abondosa presenza de vendedores de todo…



O principal acto relixioso en loubanza da milagreira Santa Marta, foi a misa solemne cantada das 12 horas.


Por ser tanta a xente devota que concorre a esta popular romaría, habilítase, cada ano, unha grande carpa no adro, paralela ao lateral esquerdo da igrexa parroquial, xa que esta resulta pequena.


Rematada a Eucaristía organízase a singular e impresionante procesión, caracterizada pola presenza de cadaleitos, xa portando neles os devotos oferentes, xa baleiros e portados por quenes así fixeron a súa promesa. Outros devotos e de xeonllos, tamén acompañaron á Santa durante a longa procesión (unha hora) polo itinerario de costume.


Na procesión a cruz parroquial abría paso marcando o percorrido, seguíndolle o pendón, logo o estandarte e a devota imaxe da Santa. 


Detrás, acompañando e presidindo a relixiosa comitiva, novidosa e ata emocionante procesión, lle seguía o clero oficiante.


E, baixo un implacable sol, desfilaron os cadaleitos ofrecidos, este ano nun total de nove, como podemos verificar polas fotos.


E por último, pechaba a solemne procesión, tan orixinal como piadosa, o acompañamento da Lira de Ribadavia e a Banda de Música Unión de Gulanes.